Interquartile Range
Üçüncü ve birinci çeyrekler arasındaki farkı veren, verinin orta yüzde 50 bölümünün yayılımını ölçen istatistik.
Çeyrekler açıklığı (IQR), verinin merkezdeki yarısının ne kadar geniş bir değer aralığına yayıldığını gösterir. Birinci çeyrek Q1 ile üçüncü çeyrek Q3 arasındaki farktır:
IQR = Q3 − Q1Örneğin Q1=18 ve Q3=30 olan ölçümlerde IQR=12 birimdir. Bu değer gözlem sayısını, dağılımın simetrik olup olmadığını veya ortalamayı göstermez; yalnızca iki kuantil arasındaki mesafeyi ölçer.
Neden standart sapmadan farklıdır?
Standart sapma bütün değerlerin ortalamaya uzaklığına dayanır. IQR ise sıralı verinin merkezi bölümünü kullanır. Tek bir çok büyük gözlem, standart sapmayı önemli ölçüde değiştirebilirken çeyrekleri çoğu durumda çok daha az etkiler. Bununla birlikte IQR da veri tanımından bağımsız sabit bir büyüklük değildir: farklı örneklem kuantili yöntemleri küçük örneklemlerde farklı Q1 ve Q3 değerleri verebilir.
İki ayrı teknik kullanım
Freedman–Diaconis, histogram genişliğini 2×IQR/n^(1/3) ile tahmin eder. Kutu grafiğinde kutu genellikle Q1 ile Q3 arasındadır; Tukey tarzı aykırı değer tespitinde ise Q1−1,5×IQR ve Q3+1,5×IQR sınırları sık kullanılır. Bu sınırlar olası uç gözlemleri işaretler, ölçüm hatasını veya veri dışı bırakma zorunluluğunu kanıtlamaz.
Q1=Q3 olduğunda IQR sıfırdır. Özellikle tekrar eden değerlerde bu durum yayılımın bütünüyle sıfır olduğunu göstermez; minimum, maksimum ve veri türü ayrıca incelenmelidir.